5684 sayılı Sigortacılık Kanununa dayanılarak hazırlanan Sigorta Acenteleri Yönetmeliğinin Geçici 1 inci maddesi uyarınca, aynı yönetmeliğin 19 uncu maddesiyle zorunlu kılınan sigorta acenteleri teknik personel eğitimi yapılacaktır.

Bu amaçla, aşağıda belirtilen 18 il merkezinde Mayıs ayından itibaren temel sigortacılık eğitimi verilecektir. Eğitim programı ve başvuru ile ilgili ayrıntılı bilgiler, Sigortacılık Eğitim Merkezi web sitesinde (http://www.segem.org.tr) ayrıca yayımlanacaktır.

SEGEM, temel sigortacılık eğitimi verilecek il merkezlerinde değişiklik yapmaya ve eğitimi takiben yalnızca eğitim konularını kapsayan sınav yapmaya yetkilidir. Sigorta Acenteleri Yönetmeliği hükümleri uyarınca ilan olunur.

Eğitim Merkezleri:
Akdeniz Bölgesi: Antalya – Adana
Doğu Anadolu Bölgesi: Malatya – Van – Erzurum
Ege Bölgesi: İzmir – Afyon
Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Gaziantep – Diyarbakır – Urfa
İç Anadolu Bölgesi: Ankara – Kayseri – Konya
Marmara Bölgesi: İstanbul Avrupa Yakası – İstanbul Anadolu Yakası – Bursa
Karadeniz Bölgesi: Trabzon – Zonguldak – Samsun

Makaleye gelen aramalar:

• burhaniye iklim soğuklama (1)
• ege bölgesinde prefabrik (1)

Haşhaş tohumları morfoloji bölümünde açıklandığı gibi gri-mavi, sarı, beyaz, çiğ kahve ve pembe renklerde olabilmektedir.

Türkiye’de en fazla yetiştirilen haşhaşlar sırasıyla sarı, gri-mavi, beyaz tohumlu çeşitlerdir (Resim 7). Diğer renklere ise bu çeşitler içinde karışık olarak rastlanır.

Resim 7 : Renklerine göre haşhaş tohumları

Haşhaş tohumları %45-54 arasında yağ ihtiva etmektedir. Tohumların yağ oranları renklerine göre farklılık göstermektedir. En yüksek oranda yağı beyaz renkli tohumlar vermekle birlikte, bu çeşidin ülkemizde ekilişi pek fazla değildir. Yağ verimi bakımından ikinci sırayı sarı renkli tohumlar almaktadır. Gri-mavi renkli ve halk arasında güvercin göğsü olarak isimlendirilen tohumların yağ oranı daha düşüktür.

Yurt içinde yoğunluklu olarak tüketilen sarı haşhaş tohumu, pasta, börek, çörek gibi hamur işlerinde ayrıca yağı yemeklik olarak ve boya sanayiinde kullanılmaktadır. İhraç edilen Mavi ve Beyaz haşhaş tohumları ise kozmetik sanayi ve pastacılıkta kullanılmaktadır.

Haşhaş yağı ülkemizde halen, tohumların sıcak usulle preslenmesi şeklinde elde edilmektedir. Haşhaş eken yörelerde bu işle uğraşan yağhaneler mevcuttur. İyi kalitede haşhaş yağı elde etmek için tohumların çok iyi temizlenmesi, acı tada sebep olan kapsül parçacıkları ve diğer yabancı maddelerden arındırılması gerekmektedir. Haşhaş yağı çıkartanlar tohumları eleyip, savurmakta ve temizliği bu şekilde sağlamaktadır.

Tohumlardan yağın alınmasıyla geriye kalan küspenin üreticilerimiz için ayrı bir önemi vardır. Presleme suretiyle yağı alınan haşhaş küspesi ortalama %36 ham protein ve %12 civarında ham yağ içermektedir. Bu değerler özellikle süt hayvanlarının beslenmesinde kıymet arz etmektedir.

Haşhaş küspesiyle beslenen süt hayvanlarının sütlerinde yağ oranı artmaktadır. Afyon ve civarında üretilen kaymakların güzel at ve lezzeti haşhaş küspesinin yaygın kullanımından kaynaklanmaktadır.

Haşhaş tohumları yağı işlenmeden de kullanılmaktadır. Tohumların ısıtılıp ezilmesiyle elde edilen ezmeye (sürtülmüş haşhaş) büyük şehirlerin marketlerinde rastlanır olmuştur. Haşhaş ezmesi pekmez veya şekerle karıştırılıp beslenme değeri yüksek tatlılar yapılmakta, ya da haşhaşlı ekmek yapımında kullanılmaktadır. Tohumlar tabi haliyle çörek, ekmek ve lokum çeşitlerinin süslenmesinde ülkemizde olduğu gibi Avrupa ve Amerika’da da kullanılmaktadır (Resim 8).

Resim 8: Ezilmiş haşhaş tohumlarıyla yapılmış ve haşhaş tohumuyla süslenmiş ekmekler.

Dış ülkelerde pastacılıkta kullanımı bizden daha yaygın olup, tercih edilen temiz, karışıksız gri-mavi tohumlardır. Gri-mavi ve beyaz tohumların ihracatı önemli miktarlarda yapılmaktadır.

1-İstihdam (Tarım iş gücü olarak)

Ülkemizde haşhaş ekimine müsaade edilen 10 ilde yaklaşık 100.000 çiftçimiz haşhaş ekimi yapmaktadır. Haşhaş tarımı aile ziraatı şeklinde yapıldığından diğer işlerinin yanı sıra, 100.000 aileye iş imkanı sağlamaktadır.

2-Dünyadaki Durum ve Diğer ülkelerle Kıyaslama

Dünyada Hindistan, Japonya, Çin, Avustralya, Fransa, İspanya gibi ülkelerde haşhaş ekimi yapılmaktadır. Ülkemiz dünya haşhaş üreticisi ülkeler arasında Hindistan’dan sonra en fazla haşhaş ekimi yapılan ülke durumundadır. Aynı zamanda Birleşmiş Milletlerce geleneksel haşhaş üreticisi ülke olarak kabul edilmektedir. Afyon üretimi yapılan Hindistan ve çizilmemiş kapsülü üretin Türkiye’den sonra Avustralya da üçüncü sırada çizilmemiş kapsül üreten ülke konumundadır.

3-Mevcut Durumun Değerlendirilmesi

Haşhaş tarımı ve ürünlerinin değerlendirilmesi ülkemiz açısından olduğu kadar diğer ülkeler açısından da narkotik karakteri olması nedeniyle büyük öneme sahiptir.

Afyon Alkaloidleri Fabrikasının yıllık işleme kapasitesi olan 20.000 ton kapsül ihtiyacının da dikkate alınarak, Birleşmiş Milletlerce 400.000 dekarlık alanda ülkemize haşhaş ekim limiti tanınmaktadır. Bu limit dahilinde ülkemizde kontrollü ve lisansa tabi olarak 10 ilde haşhaş ekimi yaptırılmaktadır. Haşhaş ekimi kontrolündeki başarımız uluslar arası düzeyde kabul görmüş durumdadır.

Dünya yasal uyuşturucu pazarında rekabet koşulları içerisinde yer alabilmemiz ancak kaliteli haşhaş üretimi ile mümkün olacaktır.

Ülkemizde herhangi bir sınırlama olmadan haşhaş ekimi ve afyon üretimi yapılırken; 1938 yılında Toprak Mahsulleri Ofisinin Kurulmasıyla haşhaşın ekimi, kontrolü ve elde edilen afyonun alımı, muhafazası ve ihracatı-ithalatı TMO’ya görev olarak verilmiş ve halen yürütülmektedir.

Ülkemizde halen 3298 sayılı kanunun ve yönetmeliği hükümlerince müsaadeli olarak her yıl Bakanlar Kurulunca belirlenen Afyon, Amasya, Burdur, Çorum, Denizli, Isparta, Kütahya, Tokat, Uşak illerinin tamamı ile Konya ilinin Akşehir, Beyşehir, Doğanhisar, Hüyük, Ilgın, Kadınhanı, Karatay, Meram, Selçuklu, Seydişehir ve Tuzlukça ilçelerinde Birleşmiş Milletlerce tanınan 400.000 dekarlık alanda haşhaş ekimi ve çizilmemiş haşhaş kapsülü üretimi yapılmaktadır.

Müsaadeli ve kontrollü olarak tarımı yapılan haşhaştan elde edilen çizilmemiş haşhaş kapsülü üreticiler tarafından tek alıcı olan TMO’ya satılmaktadır. TMO’ca satın alınan haşhaş kapsülleri Afyon ili Bolvadin ilçesinde bulunan Afyon Alkaloidleri Fabrikasında işlenerek kapsülde bulunan morfin ve morfinin de türevleri elde edilmektedir. Üretilen morfin ve türevlerinin %90’ı tıbbı amaçlı olarak ihtiyaç sahibi ülkelere ihraç edilmektedir. Ayrıca üretilen tohumların bir kısmı üreticinin kendi ihtiyacı için ayrılmakta geriye kalan kısmın belirli bir oranı ihraç edilmektedir. Üreticiler kendi ihtiyaçları için ayırdıkları tohumların basit yöntemlerle yağını çıkartarak yağ ihtiyaçlarını karşılamaktadırlar.

Tettigometra hexaspina (Kolenati)

Tanınması :

Tettigometra türleri genellikle basık vücutlu, ön kanatları oldukça kalın yapılı olan böceklerdir. Görünüş itibariyle küçük Ağustos böceklerine benzerler (Resim 18). Ülkemizde bu cinse bağlı 10’dan fazla türün bulunduğu bilinmektedir. Haşhaş köklerinde bulunan tür T. Hexaspına’dır. Zararlı hakkında verilen bilgiler Afyon ve Uşak ili ve çevresindeki haşhaş ekim alanlarında yapılan çalışmalardan elde edilen bulgulardır.

Resim 18 : Tettigümetra ergini.

Erginler ortalama 3-4 mm vücut uzunluğunda, toprak renginde oldukça hareketli böceklerdir. Yumurtaları beyaz renkli ve uzunluğuna oval şekillidir. Nimfler yeşilimsi siyahımsı karışık renklidir.

Yaşayışı :

Erginler Nisan sonu veya Mayıs ayı başlarına doğru haşhaş tarlalarında görülmeye başlar. Dişi yumurtalarını paketler halinde bitkinin kök boğazından itibaren köke doğru olmak üzere sıralar şeklinde bırakır. Yumurtaları haşhaş köklerinde fide döneminden itibaren yeşil kapsül dönemine kadar görmek mümkündür. Afyon ve Uşak’ta yagın ve yoğun olarak bulunmuş olan bu türün 100 bitki kökünde yapılan yumurta sayıları 47-95 adet arasında değişmiştir.

Zarar Şekli ve Konukçuları :

Zararlının gerek nimf gerekse erginleri bitkinin kök ve gövdelerinden özsuyu emerek zarar yapar. Yoğun bulaşık olan bitkilerde gelişmede durgunluk meydana gelebilir.

Mücadelesi :

Toprak altı zararlılarına karşı kullanılacak Trichlorphon, Endsulfan veya Chlorpyrifos etkili maddeli ilaçlardan biri ile ilaçlama yapılabilir. İlaçlamalarda ilaçlı suyun zararlının bulunduğu kök kısmına kadar erişmesine önem verilmelidir.