RSSToprak Mahsulleri Ofisi (TMO)
November 13th, 2010 by admin | Filed under Uncategorized.Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO)
I.Dünya savaşı bir çok konuda ülkeleri tahribata uğratmış ve savaş sonrasında sanayi tesisleri büyük ölçüde yok olmuştur. Bir çok ülkeyi etkileyen bu olumsuz durum karşısında ülkelerin tarıma yönelmesi zorunlu hale gelmiştir ve tarımsal üretimin hızla artmasıyla üretici ülkelerde özellik buğday stokları büyük ölçüde çoğalmıştır. Buğday stoklarındaki bu artış dış piyasada rekabete, fiyatların düşmesine ve bunlardan kaynaklanan büyük krizlere neden olmuş, özellikle 1928 yılından sonra Türkiye dahil birçok ülkede buğday fiyatları hızla düşmeye başlamıştır.
Krizin giderek büyümesi üreticileri zor duruma düşürmüş ve ülkelerin bu konuda önlemler almasını gerektirmiştir. Bir çok ülkede görülen bu durum üretici bir ülke olan Türkiye’de de yaşanmıştır. Bu durum karşısında 10.07.1932 tarihinde yürürlüğe giren 2056 sayılı kanunla da görevlendirilen Ziraat Bankası 1932/1933 yıllarında çoğu Orta Anadolu’da olmak üzere alım merkezleri açılmıştır. Üreticinin sorunu bu uygulama ile çözülmeye çalışılırken alınan buğdayın muhafazası için yeterli kapasitede depo bulma sorunu ile karşı karşıya kalınmıştır. Bu sorunu giderme görevi, Silo ve Ambar İnşası hakkında çıkarılan 11.06.1933 tarih, 2303 sayılı kanunla Ziraat Bankasına verilmiştir. Ziraat Bankası hububat muhafaza tesisleri kurmaya başlamıştır. Gerek Üreticinin desteklenmesi, gerekse silo ve ambar yapımı oldukça büyük mali yük getirdiği için 30.05.1935 tarih, 2466 sayılı “Buğday koruma Karşılığı” kanunu ile ekmeğe düşük oranda vergi getirilmiştir.
Üretimin bu şekilde desteklenmesi ile buğday üretiminin gelişmesi ve zaman zaman meydana gelen tabi afetler ile tohumluk ve yardım ihtiyaçlarının belirlenmesi ve giderilmesi görevi de bankaya verilmiştir. Buğday üretiminin artması yanında görevleri artan ve de II. Dünya Savaşı’nın sonuçlarının gittikçe ağırlaşmasıyla Ziraat Bankasına bağlı Buğday Masası Şefliği tarafından yürütülen bu görevler, yalnızca bu amaçla çalışacak bir kurumun gerektirmiş ve 24.06.1938 tarih ve 3491 sayılı kanunla İDT niteliğinde olmak üzere Ticaret Bakanlığına bağlı olarak “Toprak Mahsulleri Ofisi” kurulmuştur.
Kuruluş yılında yalnızca buğday üreticisine destek olmak ve buğday piyasasını düzenlemek amacıyla kurulan TMO gelişen ve değişen şartlar içinde zamanla arpa, çavdar, yulaf, mısır, patates, pirinç, çeltik ile fasulye, nohut, mercimek gibi bakliyat, yağlı tohumlar ve uyuşturucu maddeleri de faaliyet alanı içine almıştır. II. Dünya savaşı yılları içinde kurulması nedeni ile geçici olarak benzin, otomobil lastiği, et kavurması, margarin ve hatta kahve gibi maddelerin de tedarik ve dağıtımında görev almıştır. TMO, sermayesinin tamamı Devlete ait 08.06.1984 tarih, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname (KHK) hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe ve faaliyetlerinde özerkliğe sahip, sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülüdür.
